Το χωριό Σμάρι βρίσκεται στην ενδοχώρα του Νομού Ηρακλείου στην Κρήτη, ανήκει στον Δήμο Καστελλίου και είναι χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός. Απέχει 7 χλμ από την έδρα του Δήμου και 27 χλμ από το κέντρο του Ηρακλείου. Το χωριό έχει υψόμετρο 320μ και κατοικούν περίπου 150 άνθρωποι.

Το Σμάρι εκπέμπει μιαν ιδιαίτερη γοητεία, που ξεδιπλώνεται σιγά – σιγά μέσα μας και μας κερδίζει ανεπιστρεπτί. Ένας περίπατος στο χωριό, μια τσικουδιά με τους ντόπιους, μία βόλτα στον προφήτη Ηλεία, μια μικρή στάση στα ρακοκάζανα του χωριού… όλα συνταιριάζουν και μας ευχαριστούν, το κάθε ένα, με το δικό του τρόπο.

Λένε πως για να γνωρίσει κανείς ένα μέρος πρέπει να συναναστραφεί τους ανθρώπους του. Η ταβέρνα του Μάικ στην κεντρική πλατεία του χωριού (Ρουσά) καθώς και αυτή της Μαρίνας στο πιο γραφικό σοκάκι θα σας ταξιδέψουν στην Κρητική κουζίνα. Το χωριό είναι γεμάτο από μικρά καφενεία-παντοπωλεία τα οποία και σας συνιστούμε ανεπιφύλακτα.

Στη περιοχή του χωριού υπάρχουν αρκετές βυζαντινές εκκλησίες, ιστορημένες. Του Αγίου Γεωργίου με τοιχογραφίες δυστυχώς ασβεστωμένες και του Σωτήρος Χριστού με εμφανής τοιχογραφίες. Της Αγίας Παρασκευής και Αγίου Παντελεήμωνα καθώς και της Παναγίας Κεραλιμνιώτισας

Η ανασκαφική έρευνα που έγινε την τελευταία δεκαετία του 1980 με δαπάνη των χωριανών και μικρή επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού, απέδειξε ότι στην περιοχή άνθισε η ζωή από την απώτατη αρχαιότητα. Τα αρχιτεκτονικά λείψανα, που έχουν ανασκαφεί υπό την διεύθυνση της Δ. Χατζή-Βαλλιάνου, παραπέμπουν σε συνεχή χρήση του χώρου από την Μεσομινωική μέχρι και την Ανατολίζουσα εποχή (1800 – 630 π.χ.). Η θέα από την Ακρόπολη είναι υπέροχη και μπορεί κανείς να διακρίνει μέχρι τα βόρεια παράλια της περιοχής των Γουβών. Ανατολικά της Ακρόπολης φαίνεται ο παραδοσιακός οικισμός του Λαγού, ενώ κατηφορίζοντας προς το Σμάρι 100μ από την Ακρόπολη βρίσκεται το πανέμορφο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία.

Στις 20 Ιουλίου, εορτή του Προφήτη Ηλία, γίνεται στο χωριό μεγάλο πανηγύρι με παραδοσιακό κρητικό γλέντι. Ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού πραγματοποιεί διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως γιορτή της ρακής, χριστουγεννιάτικα και πασχαλινά κάλαντα και γλέντι την καθαρά Δευτέρα. Παράλληλα εκδίδει και μια πολύ αξιόλογη εφημερίδα, το Αρισμαρί.